Rozprowadzenie ciepłego powietrza z kominka – jak to zrobić?

Aby skutecznie rozprowadzić ciepłe powietrze z kominka po domu, buduje się system dystrybucji gorącego powietrza (DGP). W niedużych budynkach wystarcza grawitacyjny przepływ, natomiast przy większych odległościach konieczny jest wentylator, czyli aparat nawiewny. Poznaj zasady działania, potrzebne elementy oraz sposób montażu – przeczytaj nasz artykuł.

Jak działa system dystrybucji gorącego powietrza?

Instalacja DGP wykorzystuje energię cieplną powstającą w palenisku, by ogrzać zimne powietrze przepływające pomiędzy korpusem wkładu a jego obudową. Nagrzane w ten sposób medium przemieszcza się siecią kanałów do wybranych pomieszczeń – salon przestaje być jedynym miejscem, gdzie odczuwalne jest ciepło z kominka.

Ruch powietrza może zachodzić samoistnie dzięki różnicy gęstości (konwekcja) lub być wymuszany przez turbinę elektryczną. Od wyboru metody zależy zasięg instalacji, stopień automatyzacji oraz konieczność podłączenia do prądu.

Grawitacyjny czy wymuszony – porównanie systemów

Oba warianty mają swoje zalety i ograniczenia. Decyzję podejmuje się głównie na podstawie odległości, jaką ma pokonać ogrzane powietrze, oraz kubatury budynku.

W praktyce system grawitacyjny doskonale sprawdza się w niewielkich domkach letniskowych i parterowych budynkach z otwartą przestrzenią. Wszędzie tam, gdzie odległość od obudowy kominka do najdalszej kratki przekracza 3 metry, zdecydowanie lepiej postawić na obieg wymuszony.

Jeśli dystans do pokonania przez strumień ciepłego powietrza przekracza 2–3 metry, grawitacja zwyczajnie nie wystarcza – wtedy jedynym skutecznym rozwiązaniem jest turbina elektryczna.

Elementy niezbędne do budowy instalacji DGP

Bez względu na rodzaj systemu, większość komponentów jest taka sama – różni je jedynie obecność aparatu nawiewnego oraz sposób sterowania. Wszystkie części powinny być wykonane z materiałów odpornych na temperaturę i korozję, a w przypadku przewodów – odpowiednio izolowane.

Kanały i przewody

Podstawę rozprowadzenia stanowią płaskie kanały prostokątne z blachy ocynkowanej lub izolowane przewody elastyczne. Te drugie, nazywane często termoflexami, mają wewnętrzną rurę z nieznaczną perforacją tłumiącą hałas, warstwę wełny mineralnej o grubości 25 mm i zewnętrzny płaszcz z laminowanego aluminium wzmocniony włóknem szklanym. Dzięki temu wytrzymują temperatury od -30°C do +250°C i mogą pracować przy prędkości powietrza sięgającej 30 m/s oraz nadciśnieniu 3000 Pa.

Do łączenia odcinków, zmiany kierunku i rozgałęzień wykorzystuje się kolana, trójniki, redukcje symetryczne i niesymetryczne oraz mijanki. W przypadku przewodów elastycznych montaż jest wyjątkowo prosty – nie potrzeba specjalistycznych narzędzi do cięcia ani łączenia.

Turbina i regulatory

Sercem systemu mechanicznego jest aparat nawiewny, często montowany na poddaszu nieużytkowym. Turbina przystosowana do współpracy z kominkiem pobiera powietrze z czopucha, a jej wentylator promieniowy tłoczy je dalej. Silnik odizolowany jest termicznie od komory roboczej, a dodatkowe chłodzenie zapewnia aluminiowy wentylator na osi. Urządzenie uruchamia się samoczynnie, gdy temperatura zasysanego medium zrówna się z wartością zadaną na termostacie.

Regulacja prędkości obrotowej odbywa się za pomocą elektronicznych sterowników – prostych modeli ściennych lub wersji z wyświetlaczem LCD. Z kolei na wylotach montuje się kratki anemostat, które umożliwiają płynną zmianę strumienia powietrza i charakteryzują się cichą pracą.

Typowe parametry turbiny kominkowej prezentuje poniższa tabela:

Termostat wbudowany w turbinę załącza ją dopiero po osiągnięciu nastawionej temperatury – dzięki temu wentylator nie pracuje przy wychłodzonym palenisku, a zużycie prądu jest ograniczone do niezbędnego minimum.

Montaż systemu DGP – krok po kroku

Poprawne rozmieszczenie wszystkich elementów decyduje o wydajności i bezpieczeństwie instalacji. Prace najlepiej zaplanować już na etapie budowy lub generalnego remontu – wtedy najłatwiej ukryć kanały w stropie, poddaszu albo w zabudowie.

Planowanie tras kanałów

Na początek określa się położenie kominka oraz pomieszczeń, do których ma trafić ciepło. Dla systemu grawitacyjnego odległość między wlotem a wylotem nie powinna przekraczać 2–3 metrów, a przekroje kanałów muszą być odpowiednio duże, by zminimalizować opory. Przy obiegu wymuszonym trasę można swobodnie wydłużyć, prowadząc przewody nawet przez kilka kondygnacji.

Kluczowe znaczenie ma izolacja termiczna wszystkich odcinków biegnących przez nieogrzewane strefy – brak otuliny skończyłby się wychładzaniem transportowanego powietrza i znaczną utratą sprawności całego układu.

Układanie przewodów

Przewody elastyczne, dostępne w odcinkach 10 m (ściśniętych w kartonie), można łatwo poprowadzić między krokwiami lub w przestrzeni stropu podwieszanego. Ich zewnętrzna powłoka z laminowanego aluminium jest na tyle sztywna, że nie ulega zgnieceniu, a jednocześnie na tyle elastyczna, by ominąć przeszkody bez dodatkowych kształtek. Perforacja wewnętrznej warstwy redukuje drgania i szum przepływającego powietrza.

Do łączenia poszczególnych odcinków oraz podłączania anemostatów wykorzystuje się obejmy i taśmy aluminiowe – całość musi być szczelna, by nie dochodziło do niekontrolowanego wycieku powietrza. W miejscach przejść przez przegrody ogniowe stosuje się odpowiednie uszczelnienia.

Podłączanie turbiny i kratek

Aparat nawiewny umieszcza się najczęściej na poddaszu lub w wydzielonym pomieszczeniu technicznym. Należy zapewnić łatwy dostęp do filtra i silnika na potrzeby okresowych przeglądów. Turbinę montuje się stabilnie do podłoża, a wylot łączy z siecią kanałów przy pomocy redukcji dopasowanej do średnicy 149 mm.

Na końcach każdego ciągu montuje się anemostaty – okrągłe kratki o średnicy 100 mm, wykonane ze stali nierdzewnej malowanej proszkowo na biało. Ich konstrukcja pozwala płynnie regulować strumień powietrza przez obracanie centralnego talerzyka, a jednocześnie zapewnia wyjątkowo niski poziom hałasu. Długie kołnierze ułatwiają solidne zamocowanie w suficie lub ścianie.